SGK'dan kayıt dışı çalışmayla mücadele vurgusu

Gaziantep l Sosyal G? venlik Kurumu M? d? r? Mehmet Uzun, Sosyal G? venlik haftas dolaysyla yapt a? klamada kayt d istihdamla m? cadele vurgusu yapt.

Sosyal G? venlik haftas dolaysyla a? klamalarda bulanan SGK Gaziantep l M? d? r? Mehmet Uzun, ? zellikle? alanlarn hak kaybna uramamas konusunda vatandalara uyarlarda bulundu. Sosyal G? venlik Kurumu'nun 'Sigorta ile i g? vende, i? i g? vende; gelecek g? vende' sloganyla balatt kaytd istihdamla m? cadeleye vurgu yapan Uzun, Kayt d istihdamn, bireyleri yalnzca sosyal g? venlik emsiyesinden deil, ayn zamanda i mevzuatnn salad temel g? vencelerden de kopardnn altn? izdi.

"? alanlarn sigortal olarak? altrlmalar anayasal bir haktr"

? alanlarn sigortal olarak? altrlmalarnn anayasal bir hak olduunu ifade eden Uzun, "? lkemizin ve sosyal g? venlik sisteminin en? nemli sorunlar arasnda yer alan kayt d istihdam; ? alanlarn Sosyal G? venlik Kurumuna hi? bildirilmemesi ya da? alma g? n veya? cretlerinin eksik bildirilmesidir. Yani sigortasz i? i? altrma durumunda olduu gibi, ? alma s? relerinin veya? denen? cretlerin eksik bildirilmesi de kayt d istihdam olarak deerlendirilmektedir.? alanlarn sigortal olarak? altrlmalar anayasal bir hak olmakla birlikte hem? alanlar hem de iverenler a? sndan yasal bir zorunluluktur. verenlerin sigortasz istihdam salama hakk bulunmad gibi, ? alanlarn da kendi rzalaryla dahi olsa bu haktan feragat ederek sigortasz? almay talep etmeleri hukuken m? mk? n deildir.? alanlarn sigortasz? alma taleplerinin kabul edilmesi, iverenler a? sndan iyi niyetle yaplm bir esneklik gibi g? r? nse de ciddi yasal ve mali riskler barndrmaktadr. letmelerimizin bu t? r talepler karsnda mevzuattan taviz vermemesi b? y? k? nem tamaktadr.? zellikle emekli, dul ve yetim ayl alanlarn, sosyal yardm yararlanclarnn veya bakmakla y? k? ml? olunan kii stat? s? ndekilerin hak kayb yaamamak adna zaman zaman kayt d? almaya eilim g? sterebildii tespit edilmektedir. verenlerimizin bu t? r talepler karsnda taviz vermeyerek yasal y? k? ml? l? klerini yerine getirme bilinciyle hareket etmeleri; ileride karlalabilecek ar idari yaptrmlarn ve? ng? r? lemeyen mali y? klerin? n? ne ge? ilmesi adna b? y? k? nem tamaktadr" dedi.

"Kayt d istihdam bir? ok hakknz elinizden alr"

Kayt d? almann bir? ok hak kaybna neden olduunun altn? izen Uzun, "Kayt d istihdam, toplumun sosyal ve ekonomik deerleri? zerinde? ok y? nl? olumsuz etkilere neden olmakta; hem? alanlar hem iverenler hem de devlet a? sndan ciddi sonu? lar dourmaktadr. Bu kapsamda kayt d? alan bir kii, gelecein en? nemli teminat olan emeklilik hakkndan mahrum kalr. muhtemel bir i g? remezlik durumunda malull? k aylna hak kazanamaz. Vefat h? linde, geride brakt ailesi (e ve? ocuklar)? l? m ayl g? vencesinden yoksun kalr. Beklenmedik i kayplarnda ekonomik bir kalkan olan isizlik sigortasndan faydalanamaz. Kendisi ve ailesi i? in salk hizmetlerinden dorudan yararlanma hakkn riske atarak, Genel Salk Sigortas (GSS) primlerini kendi b? t? esinden? demek durumunda kalr. kazas ve meslek hastalklarna kar yasal olarak salanan koruyucu? nlemlerden ve muhtemel kaza annda sunulan maddi/salk g? vencelerinden uzak, b? y? k bir risk altnda? almak zorunda braklr. Kayt d istihdam, bireyleri yalnzca sosyal g? venlik emsiyesinden deil, ayn zamanda i mevzuatnn salad temel g? vencelerden de koparmaktadr. Bu durumdaki? alanlar; kdem ve ihbar tazminat, yllk? cretli izin, hafta tatili ve analk izni gibi en temel? zl? k haklarndan mahrum braklarak, kaytl istihdamn salad adil? cret standartlarnn gerisinde ve g? vencesiz artlarda? almaya maruz kalmaktadr. Sosyal g? venlik uygulamalarnda asl amacn cezalandrmak deil, rehberlik odakl bir yaklamla iletmelerin s? rd? r? lebilir ve g? venli bir zeminde b? y? mesini desteklemek olduu vurgulanmaldr. Bununla birlikte, kayt d istihdamn oluturduu anlk ve yanltc kazancn aksine, iletmeleri telafisi g? ? mali risklere s? r? kledii g? z ard edilmemelidir. Kayt d? almann tespit edilmesi halinde iletmeler; y? ksek idari para cezalar, prim teviklerinin iptali ve muhtemel i kazalarnda doacak ar yasal y? k? ml? l? kler gibi ticari faaliyetleri durma noktasna getirebilecek ciddi yaptrmlarla y? zlemektedir. Bu balamda iverenlerin, s? z konusu riskleri almak yerine sunulan istihdam teviklerinden faydalanarak g? venli bir b? y? me yolunu tercih etmeleri b? y? k? nem tamaktadr" eklinde konutu.

"Kayt d istihdamn makroekonomik ve toplumsal? l? ekte? ok y? nl? tahribatlar oluturur"

SGK Gaziantep l M? d? r? Uzun, t? m bu risklerin? tesinde, kayt d istihdamn makroekonomik ve toplumsal? l? ekte? ok y? nl? tahribatlar oluturduunu ifade ederek, "Haksz rekabet oluur. Piyasa dengesi bozulur. verenler vergi avantaj salayan gider yazma ve indirim gibi haklardan mahrum kalr. yerinde verimlilik ve motivasyon d? er. Vergi ve prim kayb oluur. Sosyal g? venlik sistemi zarar g? r? r, ? alan/emekli dengesi bozulur. Primsiz? demelerin artmasyla b? t? e y? k? artar. Gelir dalm adaletsizleir, kaynak dalmnda etkinlik azalr. Ekonomik verilerin g? venilirlii zedelenir, doru politikalarn oluturulmas g? ? leir" ifadelerini kullanr.

Bilgi edinme, ihbar ve ikayet

? alanlar, ? almalarnn iveren tarafndan SGK'ya bildirilip bildirilmediini veya hangi kazan? seviyesinden bildirildiini ksa s? rede? renebileceklerinin altn? izen Uzun, " www.turkiye.gov.tr adresinden, PTT'den alnan e-Devlet ifresi ile sorgulama yaplabilir. ALO 170? alma ve Sosyal G? venlik letiim Merkezi 7/24 aranabilir. l veya il? elerde bulunan Sosyal G? venlik l M? d? rl? kleri ya da Sosyal G? venlik Merkezlerine ahsen bavuru yaplabilir. Sigortasz? altrldn ya da eksik? cret veya eksik g? n bildirimi yapldn d? ? nen? alanlar, ihbar ve ik? yetlerini, ALO 170? zerinden, Sosyal G? venlik l M? d? rl? kleri / Merkezlerine dorudan, CMER (Cumhurbakanl letiim Merkezi)? zerinden iletebilirler" ifadelerine yer verdi.

"? cret? demelerinde banka kanal zorunluluu ve effaflk"

l M? d? r? Uzun, "? alma hayatnda effafln salanmas, ? alan haklarnn g? vence altna alnmas ve muhtemel uyumazlklarn? n? ne ge? ilmesi amacyla, ? cret? demelerinin banka kanalyla yaplmas b? y? k? nem tamaktadr. Mevzuat gerei, T? rkiye genelinde 3 ve daha fazla i? i istihdam eden iletmelerde; i? ilere yaplan? cret d? hil her t? rl? ? demenin, kanuni kesintiler d? ? ld? kten sonra kalan net tutarnn bankalar araclyla ger? ekletirilmesi yasal bir zorunluluktur. Bu y? k? ml? l? e uyulmamas, iletmeleri her bir? alan ve ihlalin devam ettii her ay i? in ayr ayr uygulanan idari para cezalaryla kar karya brakmakta; s? re? , iverenler a? sndan katlanarak artan? ng? r? lemez bir mali riske d? n? mektedir. Kaytl istihdam, sadece yasal bir zorunluluk deil; ? lkemizin aydnlk yarnlarna, ? ocuklarmzn geleceine ve iletmelerimizin s? rd? r? lebilirliine yaplan en b? y? k yatrmdr. Sosyal G? venlik Haftas kapsamnda t? m taraflar bu ortak sorumlulua sahip? kmaya davet ediyoruz" diye konutu.

Kaynak: IHA